Wat te doen tegen hyperpigmentatie?
Gepost: · Update:
Heb je ooit gemerkt dat er bruine vlekken in je gezicht of verkleuringen van de huid verschijnen? Deze kunnen veroorzaakt worden door verschillende factoren, waaronder blootstelling aan de zon, medicijngebruik, hormoonschommelingen, acne, ontstekingen, huidveroudering, te heftige peelings en meer. Laten we dieper ingaan op deze vlekjes en hoe je ermee om kunt gaan.
In het kort: wat helpt tegen hyperpigmentatie?
Waar komen pigmentvlekken vandaan?
Hyperpigmentatie ontstaat als je huid plaatselijk meer pigment (melanine) aanmaakt. Veelvoorkomende oorzaken zijn de zon, ontstekingen zoals acne, hormonen (bij melasma, ook wel zwangerschapsmasker genoemd) en huidveroudering. Ook irritatie, bijvoorbeeld door te sterke peelings, kan pigmentvlekken geven.
Wat je zelf kunt doen
Bescherm je huid elke dag tegen de zon: KWF adviseert minstens SPF30 met UVA-bescherming en elke 2 uur opnieuw smeren als je buiten bent. Bij melasma adviseren Thuisarts en de dermatologenvereniging NVDV factor 50. Draag een pet of hoed, irriteer je huid zo min mogelijk en exfolieer mild. Heb geduld: pigmentvlekken vervagen langzaam, vaak in maanden.
Wanneer laat je een vlek nakijken?
Ga naar de huisarts als een vlek groter wordt, van vorm of kleur verandert, meerdere kleuren of vage randen heeft, jeukt of bloedt, of er anders uitziet dan je andere vlekken. Ook bij hardnekkige melasma kan de huisarts of dermatoloog meedenken over een behandeling.
Bronnen: Thuisarts.nl over melasma, NVDV over melasma, KWF over zonbescherming en Thuisarts.nl over vlekken die je niet vertrouwt.
Wat is hyperpigmentatie?
Hyperpigmentatie is een aandoening waarbij bepaalde delen van de huid donkerder worden dan de omliggende huid. Dit gebeurt doordat er meer pigment (melanine) wordt aangemaakt dan normaal. Dat is vaak een reactie op triggers zoals zonlicht, ontstekingen, hormonale veranderingen of irritatie, bijvoorbeeld door verkeerd gebruik van cosmetica. Maar ook bij normale huidveroudering kunnen vlekjes in het gezicht ontstaan.
Hyperpigmentatie oorzaken
Er zijn verschillende soorten hyperpigmentatie met verschillende oorzaken.
Pigmentvlekken door zon
Langdurige blootstelling aan de zon kan leiden tot opeenhoping van pigment, wat resulteert in donkere vlekken op de huid, vooral op het voorhoofd, wangen en neus. Lees hier 10 tips om verantwoord te zonnen.
Postinflammatoire hyperpigmentatie (PIH)
Dit ontstaat na ontstekingen, zoals acne of huidirritaties, en laat vaak donkere vlekken achter op de plekken waar de ontsteking heeft plaatsgevonden. Lees ook hoe je een huid met puistjes mild verzorgt.
Hyperpigmentatie bij donkere huid
Bij mensen met een donkerdere huidskleur zijn de vlekken vaak intenser en kunnen ze moeilijker te behandelen zijn.
Melasma tijdens de zwangerschap (zwangerschapsmasker)
Tijdens de zwangerschap kunnen onder invloed van hormonen donkere vlekken ontstaan. Dit heet melasma en wordt ook wel zwangerschapsmasker genoemd, omdat de vlekken vaak op het voorhoofd, de bovenlip en de wangen zitten. Volgens Thuisarts gaan ze na de bevalling meestal vanzelf weer weg, al kan dat maanden duren. Bescherm je huid in de tussentijd goed tegen de zon. Middelen zoals tretinoïne en hydrochinon zijn tijdens de zwangerschap niet geschikt. Welke ingrediënten je beter vermijdt, lees je in onze gids over huidverzorging tijdens je zwangerschap.
Hormonale pigmentvlekken
Ook buiten de zwangerschap kunnen hormonen melasma uitlokken, bijvoorbeeld door het gebruik van de anticonceptiepil. Melasma is een pigmentvlek die ontstaat door hormoonveranderingen. Vlekken door de pil blijven vaak zichtbaar na het stoppen met de pil. Ook zonlicht en erfelijkheid spelen een rol.
Pigmentvlekken door peelings
De afgelopen jaren zijn er veel heftige peelings voor thuisgebruik op de markt gebracht met hoge percentages AHA en BHA, zoals glycolzuur. In eerste instantie kan het lijken dat de huid ervan opknapt, maar bij te vaak of te sterk peelen raakt je huid geïrriteerd. En juist irritatie kan nieuwe pigmentvlekken veroorzaken, zeker als je daarna onvoldoende uit de zon blijft. Volg daarom altijd de instructies van huidspecialisten of de gebruiksaanwijzing.
Een milde peeling kan helpen om pigmentvlekjes geleidelijk minder zichtbaar te maken.
Pigmentvlekjes bij ouder worden
Ouderdomsvlekken ontstaan als gevolg van huidveroudering. Hoe ouder je wordt, hoe meer vlekken je krijgt. Ook speelt erfelijkheid een rol. Sommige mensen krijgen ouderdomsvlekken al op relatief jonge leeftijd, omdat het ontstaan ervan in de genen ligt.
Zon en ouderdomsvlekken
Tot slot is zonblootstelling een belangrijke factor. Hoe meer zonlicht je huid heeft gezien, hoe meer en hoe vroeger in je leven ouderdomsvlekken zullen verschijnen.
Er zijn 4 soorten ouderdomsvlekken:
1. Zonnevlekjes huid. Lentigo solaris (levervlekken)
Deze ouderdomsvlekken zijn de meest voorkomende en de meest bekende. Ze staan bekend onder de namen “levervlekken” of “zonnevlekken”.
2. Verruca seborrhoica (ouderdomswratten)
Deze ouderdomsvlekken zijn meestal wratachtig of bloemkoolvormig en kunnen soms grote afmetingen aannemen tot wel enkele centimeters in doorsnede. Sommige ouderdomswratten zijn echter afgeplat en licht of donkerbruin van kleur en lijken dan ook heel sterk op levervlekken of zelfs op gewone moedervlekken.
3. Seniele angiomen (bloedblaartjes, ruby spots)
Deze ouderdomsvlekken zijn in tegenstelling tot levervlekken en ouderdomswratten niet bruin maar rood of paars van kleur. Ze staan ook bekend als bloedblaartjes. De Engelse termen zijn ruby spots of cherry spots, genoemd naar de kleur. Ook deze vlekken zijn volkomen onschuldig.
4. Idiopathische guttate hypomelanose (witte ouderdomsvlekken)
Een moeilijke benaming, maar ze staan beter bekend als “witte ouderdomsvlekken”. Behalve donkere ouderdomsvlekken heb je dus ook lichte of witte ouderdomsvlekken. We zien hierbij witte ronde vlekjes van ongeveer 3 tot 8 mm, voornamelijk op armen en benen en andere zonblootgestelde delen zoals het decolleté. Opvallend aan deze witte ronde vlekjes is dat ze nooit samenvloeien tot grotere vlekken.
Gaan pigmentvlekken vanzelf weg?
Dat verschilt per soort. Vlekken na een ontsteking of tijdens de zwangerschap trekken vaak geleidelijk weg, al kan dat maanden duren. Ouderdomsvlekken en melasma zijn hardnekkiger en kunnen terugkomen, vooral na zonblootstelling. Pigmentvlekken voorkomen is daarom het belangrijkst.
Hyperpigmentatie behandelen
Hoewel het moeilijk is om helemaal van de hyperpigmentatie in je gezicht af te komen, hier wel wat tips om het te verminderen.
Weet je dat het om onschuldige pigmentvlekken gaat, dan zijn er verschillende manieren om ze minder zichtbaar te maken.
1. Bescherm je huid tegen de zon: dat is de basis om verdere pigmentatie te voorkomen. KWF adviseert minstens SPF30 die ook tegen UVA beschermt, elke 2 uur opnieuw smeren en ook op bewolkte dagen en in de schaduw opletten. Bij melasma adviseren Thuisarts en de NVDV factor 50.
Het verschil tussen factor 30 en 50 is overigens kleiner dan vaak gedacht. SPF30 houdt ongeveer 96,7% van de UVB-straling tegen, SPF50 ongeveer 98%. Geen enkele zonnebrand beschermt voor 100%.
De factor zegt vooral iets over tijd: hoe lang je in de zon kunt blijven voordat je huid een beetje rood wordt. Word je zonder bescherming na 10 minuten rood, dan is dat met factor 30 in theorie 10 × 30 = 300 minuten. In de praktijk smeert bijna niemand genoeg om die bescherming te halen, en zweet, water en afvegen halen de zonnebrand ook weer weg. Daarom adviseert KWF om elke 2 uur opnieuw te smeren, welke factor je ook gebruikt. Minstens zo belangrijk is dat je een breedspectrumproduct kiest dat ook tegen UVA beschermt, dat je genoeg smeert en dat je regelmatig opnieuw smeert. Wij kozen bewust voor SPF30 met ongecoat, non-nano zinkoxide: voor een hogere factor heb je veel meer zink nodig, en dat geeft al snel een witte waas of een stroef gevoel. Een goede, minerale zonnebrandcrème zoals de Food for Skin SPF30 is voedend en licht genoeg om dagelijks als dagcrème te gebruiken.
2. Draag een pet of hoed en blijf tussen 12.00 en 15.00 uur zoveel mogelijk uit de zon. De zon maakt hyperpigmentatie donkerder.
3. Werkstoffen op de huid: crèmes en serums met ingrediënten zoals vitamine C, niacinamide, azelaïnezuur, retinoïden of AHA's zoals glycolzuur kunnen helpen om pigmentvlekken minder zichtbaar te maken. Onze producten zijn geen pigmentbehandeling, maar een milde exfoliant zoals de Apple Peeling kan je routine aanvullen.
4. Medische behandelingen: bij hardnekkige vlekken of melasma kan de huisarts bijvoorbeeld azelaïnezuur of tretinoïne voorschrijven. Zo'n behandeling duurt vaak 3 tot 6 maanden en de vlekken kunnen terugkomen. Een dermatoloog kan ook peelings of lasertherapie adviseren. Let op dat je dit echt laat doen bij een goed instituut, omdat zo'n behandeling juist ook weer hyperpigmentatie kan geven als het niet goed wordt uitgevoerd of de nazorg niet wordt opgevolgd, zoals een tijd volledig uit de zon blijven.
Wanneer laat je een vlek nakijken?
De meeste pigmentvlekken zijn onschuldig. Volgens Thuisarts ga je naar de huisarts als een vlek:
groter wordt of van vorm verandert;
meerdere kleuren heeft, zoals verschillende tinten bruin, of blauw, rood, zwart of wit;
vage randen heeft of niet rond of niet aan alle kanten hetzelfde is;
jeukt, bloedt of een wondje of korstje heeft;
er heel anders uitziet dan je andere vlekken.
Heb je veel last van melasma en wil je het laten behandelen, dan kun je ook bij de huisarts terecht.
Vergeet niet: het is belangrijk om geduldig te zijn, aangezien het verminderen van pigmentatie een geleidelijk proces is.
Wat te doen tegen pigmentvlekken? Tips voor dagelijkse verzorging
1. Reinig je gezicht met een milde reiniger (liefst zonder schuim!) om onzuiverheden te verwijderen en je huid gezond te houden. Bijvoorbeeld met de Carrot Cleanser.
2. Gebruik milde producten die de huid niet irriteren, vooral als je een gevoelige huid of acne hebt. Irritatie kan namelijk nieuwe pigmentvlekken veroorzaken.
3. Gebruik elke dag een milde SPF30 of hoger met UVA- en UVB-bescherming, ook als het bewolkt is, en smeer regelmatig opnieuw als je buiten bent. Bijvoorbeeld de SPF30 van Food for Skin.
4. Gebruik één of twee keer per week een milde peeling en bescherm je huid daarna extra goed tegen de zon.
5. Raadpleeg een dermatoloog voor advies op maat en een behandeling die het beste past bij jouw huid en de ernst van de pigmentatie.
Conclusie: wat helpt tegen hyperpigmentatie?
Hyperpigmentatie kan een uitdaging zijn, maar met de juiste zorg, dagelijkse bescherming tegen de zon en zo nodig een passende behandeling kun je de vlekken minder zichtbaar maken.
Vergeet niet: het is belangrijk om geduldig te zijn, aangezien het verminderen van pigmentatie een geleidelijk proces is. En onthoud dat een gezonde levensstijl en goede huidverzorging de basis vormen voor een sterke en stralende huid, ongeacht je leeftijd.
Keep shining!
